Masz tylko jedną szansę na to, by zrobić pozytywne, pierwsze wrażenie – ta stara prawda w świetle ostatnich badań połączonych sił naukowców z Belgii, Kanady i USA staje się jeszcze bardziej przytłaczająca.

Efekt pierwszego wrażenia to szybko przebiegający proces poznawczy, w trakcie którego oceniamy nowo poznawaną osobę (lub rzecz) przez pryzmat cech, które jako pierwsze przez pierwsze sekundy do nas dotrą. W trakcie tych pierwszych sekund nie przetwarzamy informacji racjonalnie – opieramy się na emocjach. Oceniamy czy osoba ta jest do nas podobna, na podstawie tego, co obserwujemy, przypisujemy jej określone cechy. Ze względu na to, iż proces ten ma zabarwienie emocjonalne, wrażenie które w nas powstaje jest względnie trwałe i trudne do zmiany. Jak trudne, udowodnili właśnie niedawno psychologowie.

Na pewno zdarzyło się Wam nie raz poznać kogoś, do kogo nie zapałaliście sympatią – np. na imprezie wśród przyjaciół. Kolejne spotkania, utwierdziły was w tym, że mieliście rację i osoba ta nie jest zbyt miła. W końcu spotykacie tą osobę np. na uczelni czy w sklepie. Okazuje się, że miło Wam się rozmawia. Czy to zmieni wasze nastawienie? Zdaniem naukowców nie – co najwyżej pomyślicie, że w sytuacji sam na sam, lub w sytuacji spotkania tej osoby przypadkiem na chwilkę osoba ta „bywa miła”.

Eksperyment przeprowadzony przez grupę badaczy pod przewodnictwem Bertrama Gawronski’ego ( link do badań) pokazał, że efekt pierwszego wrażenia wpływa na cały nasz kontekst postrzegania drugiej osoby – czyli jeśli poznamy kogoś np. na imprezie i odniesiemy pozytywne wrażenie (np. pomyślimy że ta osoba jest zabawna i sympatyczna), to w ten sposób będziemy myśleć o niej w każdej innej sytuacji (np. kiedy spotkamy ją w pracy, na spacerze z dzieckiem). Jeśli zaś zdarzy nam się zaobserwować zachowanie lub cechy, które przeczą naszemu pierwszemu wrażeniu (np. zobaczymy, że osoba ta w pracy jest niemiła dla współpracowników) nie zmieni to naszego myślenia o niej w całym kontekście, a jedynie w tej sytuacji, w której zachowanie sprzeczne z pierwszym wrażeniem, które zaobserwowaliśmy. (Czyli pomyślimy, że osoba ta jest zabawna i sympatyczna w każdej sytuacji, ale w pracy bywa ostra i mniej otwarta).

Można powiedzieć, że działamy tu na zasadzie „wyjątków potwierdzających regułę” – obserwacja informacji sprzecznej z naszym pierwszym wrażeniem wcale nie daje nam do myślenia i nie sprawia że wrażenie to weryfikujemy. Robimy po prostu w umyśle wyjątek, dla tego konkretnego kontekstu sytuacyjnego.