Za oknem zima, śnieg i mróz. Zanim jednak poddamy się przejmującym dreszczom, spróbujmy dowiedzieć się czegoś od zwierząt na temat ochrony przed zimnem. Spójrzmy, jak radzą sobie z niskimi temperaturami nie zakładając grubych skarpet, bielizny termicznej i nie sięgając po coś mocniejszego.

Trzymajmy się razem

Jednym z takich sposobów jest przebywanie w gromadzie. Organizmy stałocieplne wytwarzają ciepło. Kiedy tworzą grupę, ciepło kumuluje się w naturalny sposób. Ludzie jednak pilnują swojej prywatności. Nie przepadają za przebywaniem w tłumie, zwłaszcza w środkach transportu miejskiego. Dla niektórych zwierząt jest to jednak konieczność.

Kiedy ptaki gromadzą się w dużych stadach, służy to nie tylko obronie przed drapieżnikami, ale także przed zimnem. Pingwiny cesarskie są przyzwyczajone do niskich temperatur. Żyją w rejonie zimnych prądów południowego oceanu, wśród lodów Antarktydy. Mają wyjątkową warstwę izolującą, na którą składa się gruba powłoka tłuszczu, puszyste pióra zatrzymujące powietrze oraz warstwa piór wodoodpornych. Dzięki takiej powłoce ochronnej pingwiny radzą sobie nawet z dziesięciostopniowym mrozem. Kiedy jednak wchodzą w głąb lądu, wystawione są na działanie temperatur dochodzących nawet do 70 stopni poniżej zera. Wtedy właśnie tworzą tłum. Ptaki znajdujące się na zewnątrz zbiorowiska marzną najszybciej, więc dla rozgrzewki maszerują dookoła gromady. Kiedy nadchodzi ich kolej, kierują się do środka, żeby skorzystać z ciepła wytwarzanego przez grupę. Na ich miejsce zaś wchodzi druga zmiana „chodziarzy”.

Nie ma jak futro

Zimą temperatury na Arktyce spadają do minus 35 stopni. Niedźwiedzie polarne nic sobie jednak z tego nie robią. Większość czasu spędzają dryfując na olbrzymich krach lodowych. Ochronę przed ekstremalnymi warunkami przyrody zapewnia im futro. Długa i gęsta sierść, złożona z pustych w środku włosów przypominających gęsie pióro, ułatwia ważącemu ponad pół tony ssakowi utrzymywanie się na powierzchni lodowatej wody. Zewnętrzna „peleryna” jest kremowobiała, dzięki czemu zlewa się z otoczeniem. Jest nieprzemakalna, a żeby ją wysuszyć wystarczy nią potrząsnąć. Chroni też przed zamoczeniem wewnętrzną warstwę futra. Ta gęsta i miękka powłoka działa jak ciepły polar. Przestrzenie pomiędzy włosami, wypełnione powietrzem, gromadzą ciepło i ułatwiają pływanie. W czasie polowania oraz snu niedźwiedź polarny przykrywa się śniegiem, dzięki czemu nie dokuczają mu zimne podmuchy wiatru.
Największym wrogiem misia – nie licząc człowieka, który poluje na niego, by pozyskać mięso i futro – jest ciepło. Zimą głównym źródłem pożywienia niedźwiedzi polarnych jest foka obrączkowana. W czasie mrozów wypływa ona na powierzchnię wody, do otworów w lodzie. Tu właśnie największy lądowy mięsożerca godzinami wyczekuje w bezruchu swojej ofiary. W okresie letnim, kiedy lód topnieje, o pożywienie jest dużo trudniej.

To uzależnienie od lodu powoduje, że poważnym zagrożeniem dla owego gatunku staje się globalne ocieplenie. W rejonie Arktyki już teraz można zaobserwować zmiany klimatyczne. Zimy są coraz krótsze, wydłużają się za to okresy, w których niedźwiedzie polarne cierpią na niedostatek pokarmu. Pogarsza się ich kondycja fizyczna, spada rozrodczość. Zwierzęta te niemal całkiem zniknęły z najbardziej południowych okolic Arktyki.