Gniew i niezadowolenie. Krytyka, upokarzanie, ironia. Wszechogarniająca kontrola. To dostajesz od swojego mężczyzny? Czujesz się niedoskonała, żyjesz w poczuciu winy i izolacji? Cierpisz? Możesz być ofiarą przemocy psychicznej w związku. Gdzie szukać pomocy? Tekst psycholożki Agnieszki Czapczyńskiej.

Jest to najtrudniej rozpoznawalna forma nadużycia. Przemoc psychiczną łatwo pomylić z „konstruktywną krytyką”, „ zrozumiałą troską” czy „pełnym uczucia oddaniem”.  Sprawca pod pretekstem „miłości” lub tradycji, że „taka jest rola mężczyzny”, czy „rodzinnych wartości” może kontrolować ofiarę, izolować ją od otoczenia, ograniczać kontakty  ze znajomymi, rodziną, uniemożliwić pracę zawodową lub dalszą edukację. W ten sposób intencjonalnie chce sprawować władzę nad drugim człowiekiem. Robi to różnymi metodami:

• Bezpośrednio okazuje swój gniew i niezadowolenie. „Widziałem, jak prowokacyjnie patrzysz na niego”, „Po co malujesz paznokcie, chcesz go poderwać?”, „Mówiłem ci, że nie chcę żebyś z nim rozmawiała”.

• Cierpi i odwołuje się do współczucia ofiary. „Możesz, oczywiście, iść na to spotkanie, ale wiesz jak mi będzie źle samemu”, „Ranisz mnie tym, że inni są dla ciebie ważniejsi niż ja”, „Wydawało mi się, że dobrze ci ze mną i nie potrzebujesz nikogo innego”. 

• Naśmiewa się z ludzi ważnych dla partnerki. „Te twoje koleżanki z pracy to naprawdę idiotki”, „Twoja matka jest prostaczką i nie zamierzam tego ukrywać”, „Daruj, ale z Twoimi znajomymi nie mam o czym rozmawiać”. 

• W obecności innych osób zachowuje się tak, że ofiara wstydzi się utrzymywać dalsze kontakty z nimi. Na przykład jest  impertynencki wobec gości, rodziny, znajomych. Przekazuje otoczeniu kompromitujące informacje na temat partnerki.

• Nieustannie poddaje krytyce wszystkie działania ofiary, zawsze widzi tylko „połowę szklanki pustej” w odniesieniu do niej i „połowę szklanki pełnej” w odniesieniu do siebie. „Znowu ustawiłaś te naczynia w zlewie w taki sposób, że nic się nie mieści”, „Tyle razy pokazywałem ci jak myć wannę, a ty musisz po swojemu”, „Nie umiesz nawet porządnie wyprasować koszuli, a co tu mówić o byciu matką”.

• Straszy. „Jeśli nie zerwiesz tej znajomości, to ja się zabiję”, „I tak nie odejdziesz ode mnie, znajdę cię wszędzie” , „Albo będziemy razem, albo pożegnaj się ze swoją pracą”.

• Podważa perspektywę partnerki, z czasem wmawiając jej chorobę psychiczną: „Jesteś zbyt wrażliwa, przecież nic nie powiedziałem”, „Tak ci się tylko wydaje, wszystko było inaczej”, „Powinnaś się leczyć, coś z tobą jest nie tak".