Wielkanocny zajączek przynoszący dzieciom prezenty, chowający się pod miedzą szarak, czy ich bliski kuzyn, puszysty króliczek, wydają się budzić powszechnie pozytywne emocje – sympatię, współczucie. Jednak w tradycyjnych wierzeniach wielu kultur obraz zająca daleki jest od sielanki.

Według wierzeń gdy zobaczy się zająca, by nie przyniósł pecha, należy splunąć za lewe ramię i powiedzieć: „Zając przede mną, kłopot za mną, wybaw mnie dobry Jezu”. Wierzenie angielskie

Mitologiczny wizerunek tego zwierzęcia związany jest przede wszystkim z kilkoma jego cechami biologicznymi: nocnym trybem życia, mieszkaniem w norach, szybkim mnożeniem się i płochliwością.

Nocna aktywność zająca i niesłuszne przekonanie, że w dzień śpi, i to z otwartymi oczami – sprawia, że jest on kojarzony z nocą, światem zmarłych, księżycem i czarami. Wiele kultur przedstawia zająca na tarczy księżyca – tak jest u Hindusów i Japończyków, ale również na Słowiańszczyźnie. W wielu europejskich baśniach księżyc to niebiański zając, w chińskich z kolei – królik tłukący ryż w moździerzu. W mitologii greckiej zając towarzyszył związanej z księżycem Artemidzie, a także Hekate, opiekunce czarów i magii. Nie tylko w starożytnej Grecji zając, obok czarnego kota, jest typowym atrybutem czarownicy, a nawet diabła – na Huculszczyźnie wierzono, że jest jego wcieleniem. W europejskim folklorze częściej jednak to czarownica wcielała się w szaraka. Dlatego gdy widziano go opodal stada krów, podejrzewano, że to wiedźma czyha, by odebrać krowom mleko.

Nie tylko czarownicze konszachty, ale i sama natura zająca sprawiała, że przynosił nieszczęście. Podobnie jak czarny kot, przebiegając drogę, mógł przynieść pecha. Powinny go unikać ciężarne – zjedzenie jego mięsa, dotknięcie, a nawet sam widok mógł sprowadzić na płód zajęczą wargę.
 
Z kolei nazwanie małego dziecka zającem powodowało zatrzymanie procesu wzrostu. Dostrzeżenie zająca mogło sprowadzić nieszczęście i śmierć – zwłaszcza gdy biegł od domu – zapeszyć polowanie i połów, zwiastować pożar lub plagę myszy. Nie dziwi przeto, że nie należało trzymać go w domu.